Zonlicht!

Het is vandaag 21-12-'22.....het is een grauwe en bewolkte dag en ik plaats bij deze blog, met een reden, een 'zonnige foto'. In mijn vorige blog schreef ik over de mistige wereld en dat de zon weer zou gaan schijnen en die is zeker weer volop gaan schijnen. Na een paar mistige dagen, kwam vorige week, letterlijk en figuurlijk de zon weer volop tevoorschijn.

Mijn zon kwam weer tevoorschijn toen ik ik contact kwam met een familie uit Eindhoven. Vorige week heb ik voor hun een dienst mogen verzorgen, een fantastisch fijne familie. Een eerlijke, oprechte, no-nonsens en zeer dankbare familie.

Een dienst voor een dame, die geboren is in Amsterdam en 'de Amsterdamse' directheid nooit verloren is. Een dame die intens genoten heeft van haar leven en alles wat haar gegeven is. Ze genoot van wie ze was, wat ze kon doen én met wie ze in haar leven samen mocht zijn. Haar kinderen, haar gezin, zijn dankbaar voor haar als moeder en voor het mooie leven dat ze gehad heeft. Ze heeft intens genoten van het leven en ze wilde tijdens haar afscheidsdienst, vooral haar leven vieren!

Ik vind het altijd erg mooi en fijn, als mensen dat op deze wijze willen en kunnen doen. Vier het leven, zoals het goed en fijn is geweest. Vertel wat je aan diegene waardeerde, wat je meeneemt in je hart, vertel waarom voor je dierbare vaak de zon ging schijnen, vertel herinneringen die een lach op ieders gezicht tovert, want dat zijn dé momenten om vast te houden en te koesteren!

Ook daarom een zonnige foto voor op het einde van een prachtig, maar ook intens jaar. Een jaar waarin er privé vele mooie, fijne, gelukkige en zeer gezellige momenten zijn geweest, maar ook zeer pijnlijke en verdrietige momenten. Momenten die een onvergetelijke pijnlijke indruk hebben achter gelaten. Momenten van intens verdriet, verlies, pijn en gemis.

Verdriet, pijn en gemis wat ik ook bij de vele families heb gezien in het afgelopen jaar. Gemis en verdriet om de overledene, maar ook om wat er in de gezinnen en families onderling speelt.

Vanuit mijn hart ben ik er ten volste voor al deze families geweest, heb ik met heel mijn ziel en zaligheid ze bijgestaan en samen met hun de afscheidsdienst gemaakt voor hun dierbare. Ik hoop dat ik er in 2023 weer, op deze wijze, voor vele families mag zijn. Het is en blijft voor mij, de mooiste baan van de wereld!

Ik wens iedereen die in het afgelopen jaar op mijn levenspad is gekomen, op welke wijze dan ook heel veel zonlicht, verlichting en kracht toe. Ik hoop met heel mijn hart dat het zonlicht in 2023 volop voor je zal gaan schijnen. Dat er intens mooie, fijne, gezellige, gezonde, liefdevolle en vele zonnige tijden voor je in het verschiet liggen. Veel liefs en tot in het nieuwe jaar! X

RUST, ONRUST, RUST

Op een ochtend, als ik naar een familie ga voor het eerste gesprek, dan voel ik me rustig van binnen. Die innerlijke RUST heb ik ook nodig om aansluiting te maken met de familie, waar ik ben, om goed te kunnen luisteren. Goed luisteren, is één van de belangrijkste dingen van mijn werk én de juiste vragen stellen. sommige families vinden het lastig om te praten, om mét elkaar te praten, om over gevoelens te praten.

Meestal willen ze wel een persoonlijke en warme dienst, om hun dierbare te eren en om diegene een mooi en waardig afscheid te geven.  Door de juiste vragen te stellen, door goed te luisteren, door op te vangen 'wat er tussen de regels door wordt gezegd', krijg ik een gevoel bij de overledene en bij de familie. Dat wat ik gevoeld, gehoord en ervaren heb, daar ga ik thuis een mooi, passend en persoonlijk verhaal van maken.

Samen met de juiste muziek keuzes, kaarsen, bloemen, persoonlijke of dierbare bezittingen van de overledenen en de foto's wordt het een mooi geheel.  Heel af en toe, start op dat moment, dat ik thuis kom en de teksten ga schrijven ook een lichte vorm van ONRUST, omdat er een strakke en snelle planning is. Want soms gaat het zo, dat er maar enkele dagen zit, tussen mijn eerste familie gesprek en de al geplande dienst.

Alles moet dan af zijn, alle teksten geschreven, het draaiboek, de muziek, het prentje en de fotoreportage voor tijdens de dienst. Mijn tactiek is, om 'niet in mijn hoofd' te gaan zitten en te vertrouwen op mezelf, te vertrouwen op mijn kunnen, de RUST  te bewaren en dan komt het altijd weer goed.

Soms is er veel ONRUST binnen een familie, vanwege de familie omstandigheden, door ruzie, jaloezie, onuitgesproken zaken, verdriet, pijn, teleurstelling en gemis uit het heden of verleden. Soms hebben familie/ gezinsleden elkaar vele, vele jaren niet gezien. Tijdens zo'n week of op de dag van de afscheidsdienst komen ze weer bij elkaar en dat kan voor de nodige onrust en spanning zorgen. Voor diegene die mij goed kennen, die weten dat ik 'uit mijn buik leef' en dat vind ik erg prettig en daar voel ik me erg goed bij.

Maar soms zijn er situaties, families, gesprekken of afscheidsdiensten waarbij de energie zo intens is, waar er zoveel ONRUST is, waar 'de sfeer zo te snijden' is, dat het me moeite kost, om bij mezelf te blijven. Dan is het voor mij tijd om even 'af te schakelen', om mijn innerlijke RUST weer te vinden.

Heerlijk vind ik het dan, om naar het mooie Zeeland te gaan, te genieten van de RUST, de stilte, de zee, het strand, de vogels en het weer. Wat een geluk heb ik, dat ik nu nét deze dagen, met het heerlijke zonnige weer, in Zeeland mag zijn. Ik pak hier de komende dagen mijn RUST, de tijd voor mezelf, zodat ik er over enkele dagen weer in alle RUST er voor een nieuwe familie kan en mag zijn.

Oprechte liefde!

Oprechte liefde tussen man en vrouw! Ik mocht vandaag een dienst voorgaan van een man 91 jaar. Samen met zijn lieve vrouw , 83 jaar, zeer helder van geest en een zachtaardige en fijne vrouw, heb ik de dienst voorbereid. Ze wist goed wat ze wilde voor zijn afscheidsdienst en ze heeft me meegenomen in hun levensverhaal en hun levensgeluk.

Samen meer dan 60 jaar getrouwd en intens verbonden met elkaar. Vanaf het eerste moment, dat ze elkaar zagen, waren ze voor elkaar bestemd. Ze waardeerden elkaar om wie ze waren én ze gaven elkaar de ruimte die eenieder nodig had. Helaas zijn ze ongewild kinderloos gebleven. Dat lot hebben ze geaccepteerd en ervoor gezorgd dat ze elkaar een gelukkig, fijn en liefdevol leven gingen geven.

Twee mensen, intens verbonden met elkaar, zo sereen, zo lief en zacht een zeer mooie twee-eenheid. Samen het nodige in het leven meegemaakt, maar er altijd samen weer sterk uitgekomen.

Het was een pure, serene, intieme en zeer persoonlijke dienst, met prachtige klassieke muziek, mooie bloemstukken en mijn gesproken teksten. Geen sprekers, geen foto’s, geen ‘uitbundigheid’ en dat had deze dienst ook niet nodig. Het was mooi en puur, omdat dát ook de liefde tussen deze twee mooie, zeer bijzondere en lieve mensen was!

Na de dienst, wil ze, in haar eentje nog afscheid nemen van haar lieve man. Dat moment heeft ze ook gekregen en toen ik bij haar kwam, toen zij ze dat ze de dienst: Fantastisch vond….zo mooi! Ze vroeg: mag ik je zoenen? Uiteraard mag dat! Ze gaf me drie dikke zoenen, met een zeer lieve, oprechte en warme knuffel…..dat heb je verdiend zei ze! Ik moet even slikken en voel een traan in mijn ogen.

Wat een zachtheid, wat een warmte en wat een liefde! Bedankt voor het volste vertrouwen, dat ik dit voor jullie mocht doen! X

Spijt....

Als ik voor mijn eerste gesprek bij een familie binnenkom, dan is het altijd afwachten wat ik aantref, hoe de stemming en de sfeer is. Soms is het heel emotioneel, zwaar, beladen of juist luchtig, maar soms is het ook geladen. Afhankelijk van wat ik zie, voel en ervaar begin ik het gesprek om het ijs te breken of een sfeer neer te zetten. Het eerste contact kan direct over de overledene gaan, maar ook over de wijk waar ze wonen, de straat, iets in huis of een huisdier. Het maakt eigenlijk niet uit, als er maar direct een connectie is.

Vaak direct gevolgd door een bakkie koffie, gaan we aan een tafel zitten en vervolgen we ons gesprek. Afhankelijk hoe de stemming was bij binnenkomst, krijgt het gesprek ook een vervolg.

De naasten van de overledene zijn door zijn of haar overlijden bij elkaar gekomen en dat kan soms best bijzondere situaties opleveren. Ze zeggen weleens 'ieder huisje heeft zijn kruisje' en dat is ook zo.

Gelukkig is er vaak een goede band en een fijn contact. Helaas komt het ook voor, dat het niet zo is en dat ze nu toch samen om de tafel zitten, om het afscheid te gaan bespreken. Dit kan erg lastig zijn en ook voor de nodige irritatie, verdriet en frustratie zorgen.

In hun vlaag van verdriet en alle emoties die  er spelen, komt werkelijk alles op tafel. Vaak is er 'geen filter' over wat ze vertellen, over wat er gaande is in het gezin, in de familie, bij vriendengroepen en op het werk. Zorgen over kinderen, financiële problemen, moeizame relaties, ruzies en onuitgesproken zaken die er zijn.

Er rollen vaak vele tranen en die zijn er niet alleen om het verdriet en gemis van de overledene. Het verdriet is er ook om wat er geweest is, wat er gezegd en gedaan is. Soms is er door de omstandigheden geen contact meer geweest. Ook niet voor het overlijden en opeens zitten ze dan enkele dagen later, naar eigen keuze, op de eerste rij. Vanuit hun gevoel, vanuit eerbied en respect naar diegene die overleden is.

Met tranen, veel emoties en verdriet en vaak ook met gevoelens van spijt! Spijt hoe dingen gelopen zijn, spijt dat er geen contact meer was, spijt van keuzes, spijt dat ze geen gesprek met elkaar zijn aangegaan, spijt dat dingen onbesproken zijn en dat de optie om nog 'de brug naar elkaar te slaan' nu verbroken is, door het overlijden.

Hoe moeilijk, lastig, confronterend en pijnlijk het kan zijn, zou mijn oprechte wens naar alle mensen zijn, 'ga op die brug en vind elkaar', ga het gesprek met elkaar aan. Je hoeft het niet met elkaar eens te worden, maar toon begrip voor elkaar, wederzijds respect en zorg dat er weer contact is. Want als het lot bepaald, dat jouw dierbare, jouw vader, moeder, partner, kind, vriend of collega plotseling komt te overlijden, dan zie ik te vaak spijt, pijn en zeer veel verdriet. De mensen voor wie dit speelt, wens ik veel kracht, succes en warmte toe. Koester en respecteer de mensen die je op je levenspad treft en hou verbinding met de mensen, die je lief en dierbaar zijn.

Bezinning....

We lopen in een prachtig Italiaans dorpje aan het Comomeer, de zon is meer dan aanwezig, er staat geen zuchtje wind, het is zinderend heet.....ik zie een mooi plekje om even te gaan zitten, met mijn voeten in het verkoelende water. Wat een uitzicht, wat een stilte en wat een pareltje dat ik hier mag zijn. Tijdens dit mooie momentje voor mezelf, denk ik terug aan het afgelopen half jaar. Een periode, waar ik met een zeer goed gevoel en met een enorm gevoel van dankbaarheid op terug kijk. Wat heb ik mooie en dierbare momenten mogen meemaken, bij de families waar ik in huis mocht komen, vlak na het overlijden van hun dierbare. Dat ik onderdeel mocht zijn, van dat bijzondere en vaak zeer verdrietige moment in hun leven, dat ik daar op dat moment er voor hun mocht zijn. Dat ze mij het vertrouwen gaven dat ik samen met hun, het afscheid voor hun dierbare mocht verzorgen. Dat ik in die week, de familie mag leren kennen, mee mag 'duiken' in het levensverhaal van de overledene om zo een persoonlijke, warme en liefdevolle afscheidsdienst te maken. Een dienst waar we kijken naar het verlies en waar zeker ook ruimte is voor de mooie momenten, voor de persoonlijkheid en voor de onvergetelijke dierbare momenten, die zeker gedeeld mogen worden, middels woorden, gedichten, foto's en muziek. Mijn gedachten gaan, tijdens dit moment met mijn voeten in het frisse water, uit naar de overledenen, maar zeker ook naar alle families en betrokkenen, want zij zitten nu in de tijd om het verlies een plekje te geven, om hun leven weer op te pakken. Intens dankbaar ben ik, dat ik er in het begin van het verlies/rouw proces er voor deze mensen mocht zijn. Hopelijk geeft ze het mooie afscheid wat geweest is, nu in hun fase van rouw, steun en kracht om het verlies te dragen. Na wat uurtjes in dit prachtige dorpje geweest te zijn, besluiten we weer verder te gaan. Op onze weg, komen we een klein oud kerkje tegen.....we stoppen hier even en ik steek kaarsjes aan voor alle mensen die in het afgelopen half jaar op mijn pad zijn gekomen en wens ze in gedachten heel veel kracht, liefde & sterkte toe!

Met volop nieuwe energie ga ik de komende periode tegemoet, waarin ik hoop dat ik er weer voor vele families mag zijn om een mooi, warm, liefdevol en persoonlijk afscheid te maken.

Aansluiten

Met aansluiten bedoel ik 'aansluiten bij de ander, in dit geval mijn gesprekspartners', naar mijn idee één van de allerbelangrijkste dingen van mijn werk. Dat bleek recent wel bij een familie waar ik kwam, moeder was overleden; 72 jaar. Gesprek was in zorg appartement van de moeder, samen met haar dochter, zoon, schoondochter en 3 volwassen kleinkinderen; het was erg vol in de kleine woonkamer waar we zaten. Ik werd vriendelijk ontvangen en er werd direct koffie gezet.

Mijn 'opdrachtgever' was de dochter, ze gaf me een hand, maar draaide zich vervolgens weer af, om op de salon tafel druk te zijn met allerlei papieren die er lagen. Met de koffie in mijn hand, start ik het gesprek over moeder, over haar overlijden en over hoe het met ze gaat. De dochter houdt zich afzijdig en mengt zich niet in het gesprek. Ze blijft zittend op haar stoel, druk met al die papieren.

Op een gegeven moment geef ik aan waar we het over gaan hebben en wat zei graag willen met de afscheidsdienst. Hét moment om ook de dochter erbij te gaan betrekken, ze voelt dit aan en draait zich richting de tafel waaraan we zitten. Ik zoek oogcontact met haar en ik vang haar blik......ik zeg tegen haar; is dit moeilijk voor je...? Ze kijkt me aan en begint ontzettend hard te huilen......Ik ben stil en geef haar de ruimte die ze nodig heeft, als de tranen wat minder zijn, begint ze te praten. En ja, ze vindt dit gesprek heel erg moeilijk. Ik geef haar aan dat ze zelf de regie heeft, over wat ze wanneer wat wel of niet wil zeggen.

Ze volgt het gesprek, maar is in het begin op de achtergrond aanwezig. Totdat het gaat over grappige momenten van haar moeder, over haar 'gekkigheden', dan komt ze opeens helemaal los en praat ze honderduit. Ik zie ze stralen als ze over de streken verteld, die haar moeder vaak uithaalde. Na enkele uren verlaat ik het appartement en loopt ze met me mee naar de deur, ze geeft me een hand en zegt; bedankt!

Enkele dagen later is de afscheidsdienst, een zeer mooie, warme en liefdevolle dienst, voor een warme, zorgzame vrouw, moeder en oma! Als de genodigden weg zijn, ga ik afscheid nemen van de familie en als laatste ga ik de dochter groeten. Ze pakt mijn hand stevig vast en zegt: enorm bedankt!! Wat zag ik er ontzettend tegenop toen jij begin van de week bij ons kwam, maar wat heb je me veel gegeven!

Meid, mag ik je een knuffel geven ? Natuurlijk mag dat....... wauw....hoe mooi, hoe ontzettend fijn hoe dit gegaan is. In het begin van de week afstand, geen contact kunnen maken en een paar dagen later eindigen met een zeer warme, oprechte en zeer dankbare knuffel! Wat een ontzettend mooi werk mag ik doen!! DANKJEWEL!

The day after....

The day after het afscheid van ome Eduard,  na een onrustige nacht, begint mijn dag al vroeg...het is de dag van mijn tranen, de dag dat ik mijn verdriet ruimte kan geven, de dag dat ik mijn tranen laat lopen......

Maar ook de dag dat ik terugkijk met enorm veel TROTS, TROTS op al die mensen die deze dag zo bijzonder hebben gemaakt en TROTS op mezelf, omdat ik het heb gedaan én daar STERK  gestaan heb. TROTS op het zeer mooie, persoonlijke, waardige en liefdevolle afscheid wat we samen aan hem hebben mogen geven.

Terwijl ik aan mezelf ruimte geef voor al deze gevoelens, krijg ik een appje binnen, wat ik graag met jullie deel:

Kristel, nogmaals bedankt voor je inzet bij het afscheid van Eduard, wat heb je dit geweldig gedaan. Zo liefdevol, menselijk en duidelijk, wat zou hij trots zijn: onze Ea!  Maar wij niet minder, je bent een pracht mens. Ik hou van je maar dat doe ik altijd al, maar nu met het gevoel van respect erbij. Met de woorden van Eduard te zeggen : je komt er wel, blijf jezelf dan komt alles goed !!!ik hou van je ❤️lieve groetjes, Jeanette.💋💋❤️💋

Dit bericht raakt me zo ontzettend enorm en ik voel een intense, intense dankbaarheid dat ik dit heb mogen en kunnen doen. BEDANKT! BEDANKT vanuit het diepste van mijn ziel voor de eer, de kracht én het volste vertrouwen! Hele, hele dikke kus! XXX

15 Mei 2022; Als 'werk geen werk is...'

Zondagochtend....het is nog erg vroeg, het is stil buiten, het enige geluid wat ik hoor is het ruisen van de bomen en de vogels die fluiten, de zon is al op en straalt al vrolijk, het wordt een week vol 'zonneschijn'. Maar zo kijk ik niet naar komende week.....want komende week is 'werk even geen werk'....

Ik ben enkele weken geleden, door een zeer gewaardeerde oom van mij (Eduard Bogers) gevraagd of ik zijn afscheidsdienst wilde gaan doen, gaan schrijven én die dag ook voorgaan. Deze vraag overviel me niet en vanuit een oprecht gevoel van 'eer' dat hij dit mij toevertrouwd heb ik 'ja' gezegd.

Vrij kort daarna zijn we in gesprek gegaan, samen met zijn gezin. Vele, vele verhalen zijn er gedeeld, we hebben gehuild en wat hebben we ook veel gelachen. Kort daarna ging hij hard achteruit.... Zijn grote wens was, dat ik alles wat ik zou gaan zeggen, aan hem voor zou komen lezen. Dit heb ik ook gedaan, waar zijn hele gezin (partner, kinderen, kleinkinderen) bij waren. Een zeer intens, zeer emotioneel moment, maar ook zeer dierbaar om dit samen te kunnen én mogen delen, eigenlijk een avond om te koesteren.

Afgelopen week ben je helaas al overleden en dat doet erg veel pijn en verdriet.... ook ik gunde je je rust, je verlossing van alle ellende, maar het voelt zo ongrijpbaar dat ik je nu nooit meer ga zien...

En nu....komende dinsdag is het zover, volgens de weerberichten een dag vol 'warmte en zonneschijn' ....is het de dag van jouw afscheidsdienst, de dag dat ik jouw dienst mag voorgaan. Ik hou vast aan het gevoel van 'eer' en volste vertrouwen wat je aan mij gegeven hebt, zodat ik deze dienst kan gaan doen. Ik weet zeker dat je dinsdag bij me bent en me de kracht, steun en vertrouwen gaat geven, die ik nodig zal hebben.

Lieve, lieve ome Eduard....bedankt voor je vertrouwen!! X

Eerste gesprek met een familie....

Ik krijg van de uitvaartverzorger de familie naam en het adres door, waar ik moet zijn voor het eerste gesprek met de familie. Ik weet de naam van de overledene, de leeftijd en of het overlijden plotseling was of dat de familie het al aan had zien komen. Verder weet ik het liefste zo weinig mogelijk, zodat ik daar 'blanco' naar binnen stap. Dan kan ik het beste de sfeer, de emoties, de leefwereld van de familie leren kennen, wie was de overledene, waar hield diegene van, wat en wie waren er dierbaar ? Het liefste kom ik ook, bij de locatie waar diegene gewoond heeft, zodat ik die sfeer kan voelen, kan zien waar diegene van hield, een huis of woonruimte zegt zo ontzettend veel. Heeft iemand een vitrine kast met mooie spulletjes, staan er bloemen en planten of juist heel veel boeken of is er heel veel rust en ruimte, geeft me zoveel informatie, die ik graag in de dienst ga gebruiken.

Voor de familie kan zo'n eerste gesprek best lastig zijn, zeker in het begin. Ze weten vaak niet wat ze ervan kunnen verwachten, ze zitten vol verdriet, onrust in hun hoofd, druk in de regelstand en dan is er dit gesprek.

Na een voorstel rondje, komt er vaak een bakkie koffie op tafel en dan eerst maar eens aanhoren wat er gebeurd is, de emoties laten lopen, ze laten landen en rust creëren. Ruimte geven aan wat er op dat moment is en met ze gebeurd. Als dat gebeurd is, zit iedereen vaak al wat meer ontspannen op de stoel. Dan komt er vanzelf ruimte om het over de dienst te hebben, wat willen ze graag, zijn er wensen van de overledene, muziek, foto's, kaarsen, rituelen.....alles komt op tafel.

Vaak zijn families dan wel 'los' en komen de verhalen, de herinneringen en dan wordt de sfeer vaak heel anders. Dan komen de glimlachen op hun gezichten, de mooie momenten en heel erg vaak, wordt er dan ook veel gelachen; om blunders, om hilarische momenten, om de gezelligheid met elkaar. In tijden van rouw, liggen een lach en een traan vaak heel dicht bij elkaar.

Na 2 tot 3 uur ga ik met een hoofd vol met informatie en een berg aan indrukken, emoties en sferen weer naar huis, om vervolgens woorden te gaan geven aan dat wat ik bij die familie gehoord en ervaren heb. Het liefste type ik dan vele uren achter elkaar, om mijn eerste indrukken te verwerken.  Woorden geven aan datgene wat ik gevoeld en ervaren heb, woorden geven aan dingen die 'tussen de regels door' gezegd zijn. Al deze input ga ik dan daarna vormen tot een mooi verhaal, een totaal plaatje. Zo mooi, waardevol,  intens en zo ontzettend dankbaar om te mogen doen! Mijn dierbaarste baan ooit! Ik hoop dit nog vele, vele jaren te mogen doen! Bedankt alle lieve mensen voor het vertrouwen! X Kristel